De Complete Gids voor je Testament

Bronnen: wetten.overheid.nl (BW Boek 4), Belastingdienst.nl (tarieven 2026)

Een testament is in de kern heel eenvoudig: het is een officieel document waarin jij bepaalt wie jouw bezittingen krijgt wanneer je komt te overlijden. Het is jouw laatste wil, vastgelegd op papier en juridisch bindend. Zonder testament bepaalt de Nederlandse wet wie wat erft - en dat pakt lang niet altijd uit zoals jij zou willen.

In een testament kun je precies vastleggen wie je huis krijgt, wie je spaargeld erft, wie de sieraden van oma krijgt die al generaties in de familie zijn, of wie er voor je minderjarige kinderen zorgt als jij er niet meer bent. Je kunt iemand meer geven, iemand minder, of zelfs helemaal onterven.

Het belangrijkste om te begrijpen: zonder testament gelden de standaard wettelijke regels. En die regels houden geen rekening met jouw specifieke situatie, wensen of relaties.

"Is een testament niet alleen voor rijke mensen?"

Dit is een veelvoorkomend misverstand. Een testament gaat niet over hoeveel geld je hebt - het gaat over wie krijgt wat je hebt. Of dat nu een miljoenenhuis is, een bescheiden appartement, je spaargeld, of alleen maar oma's trouwring die al vier generaties in de familie zit.

Juist voor mensen met een "gewoon" vermogen is een testament vaak extra belangrijk. Bij grote vermogens zijn er vaak al advocaten en adviseurs betrokken. Maar de gemiddelde Nederlander denkt "dat komt later wel" - tot het te laat is.

Een testament is vooral belangrijk als je samenwoont zonder getrouwd te zijn, kinderen hebt uit een eerdere relatie, specifieke wensen hebt over wie wat krijgt, of ruzie in de familie wilt voorkomen na je overlijden.

Het eerlijke antwoord: het hangt af van je persoonlijke situatie. Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap? Dan beschermt de Nederlandse wet je al redelijk goed. Je partner erft automatisch, en je kinderen krijgen hun wettelijke erfdeel "op papier" - ze hoeven pas te worden uitbetaald als de langstlevende partner overlijdt.

Maar zelfs voor gehuwde stellen kan een testament zeer zinvol zijn. Bijvoorbeeld als je kinderen hebt uit een eerdere relatie, als je wilt voorkomen dat de erfenis van je kinderen bij een eventuele scheiding naar hun ex-partner gaat, of als je een specifiek persoon wilt aanwijzen om de nalatenschap af te wikkelen.

De vraag is niet zozeer "heb ik een testament nodig?" maar eerder: "wil ik zelf bepalen wat er gebeurt, of laat ik dat aan de wet over?"

Zonder testament bepaalt de Nederlandse wet automatisch wie jouw bezittingen krijgt. Dit heet de "wettelijke verdeling". Deze regels zijn voor iedereen hetzelfde, ongeacht je persoonlijke wensen of gezinssituatie.

Voor gehuwde stellen werkt het wettelijke systeem over het algemeen goed - de langstlevende partner wordt beschermd. Maar voor samenwonende stellen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap kan het desastreus uitpakken.

Laten we dit verduidelijken aan de hand van twee concrete voorbeelden:

De wettelijke erfvolgorde uitgelegd

Een testament is veel meer dan alleen bepalen wie je huis of je spaargeld krijgt. Het geeft je de mogelijkheid om op tal van vlakken jouw wensen vast te leggen. Dit zijn de belangrijkste mogelijkheden:

1. Bepalen wie wat krijgt

Je bepaalt zelf wie je erfgenamen zijn en hoeveel iedereen krijgt. Je kunt volledig afwijken van de wettelijke verdeling. Wil je je partner alles geven? Je broer onterven? Je beste vriend iets nalaten? Het kan allemaal.

2. Een executeur benoemen

Een executeur is iemand die je nalatenschap afhandelt: bankrekeningen afsluiten, het huis verkopen, schulden afbetalen, de erfbelasting regelen. Zonder executeur moeten alle erfgenamen dit samen doen - vaak een bron van conflicten en vertragingen, vooral in emotioneel zware tijden.

3. Voogdij over je kinderen

Wie zorgt voor je minderjarige kinderen als jij en je partner er beiden niet meer zijn? Dit is wellicht de belangrijkste beslissing voor jonge ouders. Zonder testament beslist de rechter, en dat is misschien niet wie jij in gedachten had.

4. Specifieke spullen aan specifieke mensen

Je kunt bepaalde bezittingen aan specifieke personen toewijzen. "Vader's gouden horloge gaat naar mijn oudste zoon." "Mijn nichtje Lisa krijgt €5.000 voor haar studie." Dit soort specifieke wensen vastleggen voorkomt discussies en misverstanden achteraf.

6. Andere mogelijkheden

Denk ook aan legaten (specifieke geldbedragen voor bepaalde personen of goede doelen), bewind over de erfenis van jonge erfgenamen tot ze een bepaalde leeftijd bereiken, of voorwaarden verbinden aan een erfenis.

Een onderwerp waar veel mensen niet graag over nadenken, maar dat wel belangrijke financiële gevolgen heeft: erfbelasting. Hoeveel belasting er betaald moet worden hangt af van twee factoren: wie je bent (de relatie met de overledene) en hoeveel je erft. De tarieven variëren van 10% voor partners en kinderen tot maar liefst 40% voor "overige" erfgenamen.

Waarom je relatie zoveel verschil maakt

Het verschil in erfbelasting tussen verschillende erfgenamen is enorm. Partners en kinderen betalen slechts 10-20%. Maar "overige" erfgenamen - en hier valt een ongehuwde partner ook onder! - betalen maar liefst 30-40%. Dit kan tienduizenden euro's verschil maken.

Dit enorme verschil is precies waarom samenwonende stellen een notarieel samenlevingscontract nodig hebben. Met zo'n contract krijgt de partner wél de partnervrijstelling.

Bron: Belastingdienst.nl - Tarieven erfbelasting 2025

Dit is wellicht het belangrijkste hoofdstuk voor veel lezers. De harde waarheid: in de ogen van de wet zijn samenwonende partners vreemden voor elkaar. Het maakt niet uit hoe lang jullie al samen zijn - ook na 20, 30 of 40 jaar. Zonder de juiste documenten erft je partner helemaal niets van jou.

De oplossing: twee documenten die samen werken

Om als samenwonend stel goed beschermd te zijn, heb je eigenlijk twee documenten nodig die elkaar aanvullen:

Dit is een lastig en emotioneel onderwerp waar veel mensen niet graag over nadenken. Maar soms zijn er goede redenen om een kind minder na te laten dan een ander. Misschien is er al jarenlang geen contact, misschien zijn er andere omstandigheden. Wat zegt de wet hierover? En wat kun je wel en niet regelen?

Belangrijk om te weten: de legitieme portie wordt niet automatisch uitgekeerd. Het onterfde kind moet dit zelf actief claimen binnen 5 jaar na het overlijden. In de praktijk doen veel kinderen dit niet - ze respecteren de wens van de ouder, of willen geen juridisch gevecht aangaan.

Bron: wetten.overheid.nl - Burgerlijk Wetboek Boek 4, artikelen 4:63-4:80

Nu je weet wat een testament inhoudt en waarom het belangrijk is, vraag je je misschien af: hoe werkt het proces eigenlijk? Het goede nieuws: het is overzichtelijker dan je denkt. Bij NotarisRegelen is je testament binnen twee weken volledig geregeld.

Wat kost een testament?

De kosten variëren: €300-€450 voor een eenvoudig testament, €400-€600 voor een uitgebreidere versie met meer bepalingen. Stellen die samen een testament laten opstellen betalen vaak een voordeliger gezamenlijk tarief.